Արխիվ Օգոստոսի 2020 - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am
Շաբաթ, 08 Օգոստոսի 2020 11:49

Beirut Goes Up in Smoke

to see Beirut and its port area with a huge mushroom cloud hanging above is a truly surreal sight. But what is not surreal in battered Lebanese capital?

A big part of the downtown looks flattened, thoroughly ruined.

One of my Japanese friends based in Beirut exclaimed:

“It looks like Hiroshima!”

It does.

Who is behind the carnage? What really happened? Nobody is claiming responsibility. Was it sabotage, a direct attack against Lebanon, or a politically motivated terrorist act?

What is certain is that the “earth moved.” One of the explosions, equivalent to a 4.5-magnitude earthquake, ruined everything in its proximity. Blasts were heard all the way across the sea in Cyprus, while some 20 kilometers away, window panels at Rafik Hariri International Airport, got shattered.


For five years, I have been observing from my window and terrace this magnificent sight: tall, often snow-covered mountains, huge bay, and vast port area with cranes, tankers, and mighty container cargo ships.

Once there was a small fire in the port, and I could see each and every detail of it. But now, everything changed. Two explosions, one relatively small and one enormous, turned the entire port area of Beirut into a war zone, a target of carpet bombing. Or the aftermath of a nuclear explosion.

People running away, in horror. Women and children shouting, crying, clinging to each other. The number of casualties is still unknown. Preliminary reports speak of at least 73 persons killed, but there are most likely hundreds of those who lost their lives. There are those still buried under the rubble, burned beyond recognition. One entire fire brigade just ‘vanished.’ Red Cross reported at least 2.200 people injured. Soon after, the number shut up to 4,000. Several crew members on the UNIFIL vessel, which was docked in the Beirut port, injured. The horrible count goes up and up.

Lebanese medical system, mostly privatized and in terrible shape, cannot cope with the carnage.

Red smoke is levitating above the coast. What is it, really?

Speculations and preliminary analyses are the most alarming.

The Canadian Embassy began headcount of its staff. That fact has been confirmed.

What has been clearly a hoax is that the Embassy sent scientific/medical warnings, which are now circulating all over the social media, such as:

“It’s a dropped bomb with depleted uranium (red color). Tell all your loved ones to get away and don’t inhale. Try to go in the opposite direction of the wind.”

Truth is getting mixed with the fake news. Whether it was a bomb is a very legitimate question. But the Canadian Embassy definitely did not claim on its social media, that it was.

There is an “urgent message” from AUBMC (American University of Beirut Medical Center), the most prestigious medical facility in the Middle East. It even carries its logo at the top of the page. But when I contacted AUBMC, the staff strongly denied sending such messages:

“Everyone in Lebanon needs to stay indoor… From the look of the flame, the explosion looks nitric acid-based. PLEASE STAY INSIDE!!!”

There is a long message from AUB president, however, which begins with:

“Dear members of the AUB community, I hope you and your loved-ones are safe and starting to recover from the catastrophic explosion which occurred earlier this evening in the Port of Beirut. We already know of thousands of injured and more than 67 dead. Property has been destroyed over an area of many square kilometers, including at AUB and AUBMC. Our hearts and our prayers are with all those injured or lost in this awful tragedy. We must do all we can, and some measure beyond that, to care for those injured and heal the terrible unseen wounds this has created. The AUBMC Emergency Department, our medical faculty, nurses and staff are all responding to hundreds of trauma cases, including a number of serious and critical cases, with great skill and professionalism…”

Why are rumors being spread? Who is benefiting? What are the plans?

Each and every piece of information has to be now verified. Scrutinized. Double and triple checked.

Each piece of ‘fake news’ or outright fabrication may lead to yet another “explosion,’ to the worsening of the political violence. Lebanon is at the edge. And always when it is; when it feels this way, thousands of innocent people die. Everybody who has been living here, everyone who understands its history, knows that it is exactly this way here.

It is obvious that there are certain groups in the country, who are interested in spreading chaos in this long-suffering, deeply injured land.

But there are also very legitimate sources that believe that this is an attack by hostile foreign states.

Some trustworthy security sources that I approached are brief in their analyses, and their preliminary conclusions are chilling:

“Nuke hit ballistic missile warehouse. The red smoke is fuel.”

But I don’t know, yet; nobody knows.

The situation is incredibly confusing. Everybody is still in shock and mourning.

Some fingers are pointing at Israel. Israel denies its involvement and is offering help instead. Trump claims it was a bomb, but does not elaborate.

RT reported earlier on the day of the blasts:

“The secretary-general of Lebanon’s Christian Kataeb Party, or Phalange, Nizar Najarian, has been killed.”

Kataeb Party is an extremist, violent right-wing Christian party, which is in alliance with the pro-Saudi faction of former Prime Minister Saad Hariri.

Welcome to Lebanon-style political labyrinth!


Meanwhile, Beirut inhabitants are frightened. Lebanon has been faced with enormous problems, for at least one entire year. From huge anti-establishment riots which began in 2019, to the outbreak of COVID-19 followed by lockdowns, severe economic crises, and financial collapse. Eventually, the controlled exchange rate between the Lebanese pound and the US dollar got abandoned, and the local currency went nose-diving; it got sharply devalued. For some time, people could withdraw only a small amount of their savings from the local banks.

Political confrontations have always been pounding Lebanon, but recently they have been on the rise. The country is home to countless political and religious parties and movements, as well as shaky and temporary coalitions. What is on the surface does not necessarily correspond with what is forming the foundations.

For instance, Hezbollah, which is an arch-enemy of Israel and which is now on the US terrorist list, has been actually the most effective social organization, providing de facto social security net for both Muslims and Christians. But it is also a determined and powerful force, always ready to defend Lebanon against the Israeli invasions, therefore constantly on someone’s ‘hit list.’

Extreme right-wing Christians could always swing either way; from antagonizing mistreated Palestinians and siding with Israel, to forming coalitions with Hezbollah. For an outsider, all this makes no sense. But, somehow, it does (often in a perverse way), at least for the Lebanese, and for those of us who have spent a long time in the country.

The explosions took place just a few days before the UN court of justice was going to read the verdict, in absentia, against four Hezbollah members, who were allegedly involved in the 2005 assassination of Rafik Hariri, former prime minister of Lebanon. Some believe there is a link, but I strongly disagree, knowing Hezbollah and its political goals. This attack is definitely not Hezbollah’s ‘style,’ nor would it be in the group’s interests.

Lebanon has always been a timebomb, with dozens of real terrorist organizations forming so-called ‘dormant cells'; all over the country, and naturally all over the city of Beirut. Their proximity to each other, their antagonistic nature, could lead to a catastrophe at any moment.


Al Mayadeen, a left-leaning television channel which is close to both Hezbollah and South American TeleSur, reported in its Arabic service:

“Major General Abbas Ibrahim told Al-Mayadeen that it is possible that the explosion came from the highly explosive materials that had been confiscated some time ago, adding that course of investigations cannot be anticipated and when they are finished we will circulate confirmed information.”

For his part, the Director-General of Customs announced that nitrate is the cause of the huge explosion in the port of Beirut.

As for the Minister of the Interior, Mohamed Fahmy, during his inspection of the Beirut port, he said, “Investigations must be awaited to find out the cause of the explosion.”

The latest by Al-Mayadeen restated that what exploded was “Ammonium Nitrate.” And Al-Mayadeen is closely connected to Hezbollah.


Maki, a Japanese aid worker, based in Beirut, commented:

“Hope it’s not nuclear. This Mushroom shape of the smoke is very worrying.”

Rana, a Lebanese UN staff in Beirut, shared her thoughts:

“A lot of speculations are going around: an accident in the fireworks storage, an Israeli attack on Hezbollah or army weapons. Nothing is certain right now, except that there are tremendous damage and destruction.”

Before the explosions, apparently, there was a drone circling above the area of the disaster. The footage is clearly depicting its presence in the sky. People are demanding an explanation.

As no one is claiming responsibility, it appears that for at least some time, there will be many more questions than answers. But that is much better than rushed conclusions.

The tragedy is enormous. The entire country is in shock. Emotions are running high. One wrong move and this entire part of the world could go up in flames. Again.

Right now, the most important is to tend to thousands of wounded, bury the victims, and investigate thoroughly and coolheadedly.

This may be the most difficult, the most dangerous moment for Lebanon since the end of the civil war. No time for sectarianism. The country has to unite, grin its teeth, and stoically fight for its very survival.

Those of us who love and miss Lebanon, despite everything, will be supporting it, as much as we can.

Andre Vltchek is a philosopher, novelist, filmmaker and investigative journalist. He’s the creator of Vltchek’s World in Word and Images, and a writer that has penned a number of books, including China’s Belt and Road Initiative: Connecting Countries Saving Millions of Lives. He writes especially for the online magazine “New Eastern Outlook.”


Բաժին՝ Աշխարհում
Շաբաթ, 08 Օգոստոսի 2020 11:45

Russian Base Casts Long Shadow on Armenia, Turkey


 Edmond Y. Azadian

The threat of war continues to loom on Armenia’s border. The battle in the Tavush region of Armenia was only one episode which may very well be followed by others. The Armenian side is cognizant of the fact that it should not yet rest on its laurels.

Armenia proved the battle-readiness of its armed forces. But to what extent? President Recep Tayyip Erdogan has characterized Armenia’s victory against Azerbaijan as a “punch well beyond its capacity,” which in strategic terms may be interpreted as the victory by Armenia being the result of tactical assistance from its strategic ally, Russia.

In today’s wars, drones have expanded the surveillance scope of armies. In this particular battle, the Azerbaijani army, which had boasted of its state-of-the-art military hardware, failed to deploy them properly and thus the Armenian side downed 13 of their drones, in addition to inflicting other critical losses.

Wars now rely more and more on advanced technology both for weapons and surveillance systems, including satellite imaging, which is beyond Armenia’s reach. This is where an ally’s assistance can make the ultimate difference, and most probably this is what Erdogan was talking about.

From July 29 to August 10, the joint forces of Azerbaijan and Turkey are participating in war games on Armenia’s borders, as well as in Baku, Ganja, Erlakh and Nakhichevan, in a very demonstrative way, using live ammunition.

People in Armenia claim to have spotted Turkish warplanes within striking distance of Yerevan. Although the news was refuted by government sources, the intent of the Turkish side to scare Armenia is plain to see.

Political analyst Hagop Badalyan very stoically advises people in Armenia to learn to live with the Turkish threat of war but not to be intimidated.

President Ilham Aliyev of Azerbaijan is back to his bellicose mood, after his defeat in Tavush. He has refused out of hand the seven points proposed by Prime Minister Nikol Pashinyan and has called on Yerevan to withdraw its armed forces from Karabakh immediately, “before it’s too late.”

Answering that threat, Armenia’s Defense Minister David Tonoyan has asked the rhetorical question as to “when would it be too late as our armed forces are ready and waiting for the order.”

While this heated rhetoric is being spouted by all parties, tanks are pulling up on Armenia’s borders and warplanes are flying over them, raising the question as to whether Turkey will attack Armenia.

Russia has taken Turkey’s moves very seriously and it has advanced the date of its own war games, which were planned for September. It has been exercising currently on Azerbaijan’s borders, with the participation of 150,000 soldiers and nuclear warheads as a direct warning to Turkey’s moves.

On July 28, Defense Minister Tonoyan announced that Armenia’s armed forces have been put on high alert and that the Russian-Armenian military contingent is “continuing consistently to monitor and analyze” Turkish-Azerbaijani military activities “with all reconnaissance means” at its disposal.

On the sidelines, however, a diplomatic charade is taking place. Despite its aggressive moves and stern threats, Ankara is trying to camouflage its intentions through diplomatic moves. First, Ibrahim Kalin, President Erdogan’s spokesman, indicated that Turkey is in Nakhichevan to support its ally Azerbaijan and assured the public that Ankara’s moves do not intend to harm its relations with Moscow.

In his turn, President Erdogan has taken the initiative to call President Vladimir Putin. During their conversation Putin “has stressed the importance of preventing any steps that could cause an escalation in tensions.”

Once again, the issue of the Russian military base in Gyumri has become a topic of public discussion. Many anti-Russian politicians underestimate the significance of that base. Analysts like Levon Shirinyan and Armenian Parliament members like Arman Babajanyan and pundits like Varoujan Avetissyan (Sasna Tserer) and Tigran Zmalyan (European Party) are adamantly against the base. They try to suggest that Russia has set that base on Armenian territory “to enslave us.”

However, they do not offer any alternative in case Armenia faces an existential threat.

Granted, the base may be self-serving for Russia to maintain its influence in the Caucasus region. In the meantime, it is a deterrent against any Turkish threat. To defend its military base Moscow has to defend Armenia’s territory.

In politics, there has to be a confluence of interests so that a major power is motivated to defend the weaker power. There is no free lunch.

In a recent interview, the director of a political and military analytical center in Russia, Alexander Khramchikhin, confirmed the fact that the Russian base in Armenia is intended to contain Turkey: “If a war breaks out between Armenia and Azerbaijan, I am not sure what position Russia may take,” the analyst stated. “But if the war takes place in Karabakh, I know for sure that Russia will not intervene. I repeat, the base is there to contain Turkey. The base is part of Russia’s geostrategic posture. Therefore, it is meant to stop Turkey, the foreign intruder in the region.”

Mr. Khramchikhin also believes that Turkey has introduced its forces into Azerbaijan to pressure Armenia psychologically. But he believes that Turkey at this time “cannot invade Armenia, because it will be stretching its resources too far, as it is mired in many other conflicts.”

We wished that it were true. Turkey’s involvement in many conflicts defines its behavior pattern. Either it foments a crisis to intervene, like it did in Syria, or it takes advantage of destabilized regions, like Iraq and Libya to expand its empire.

Following that logic, we cannot rule out the possibility that Ankara precipitated the recent crisis between Armenia and Azerbaijan to begin implementing one of its long held dreams.

Strategically, Armenia is at the mercy of enemy forces; Turkish armed forces are in mainland Azerbaijan and Nakhichevan, which does not have a common border with the mainland, but has a narrow border with Turkey, acquired after a land swap with Iran in 1932.

Armenian forces are no match for Turkey. Armenia must avoid any direct confrontation with the Turkish army. But Yerevan has other sources that it can use in diplomatic forums.

Recently, Armenia’s representative Armen Babikyan raised the issue in Energy Intelligence, a publication of the International Atomic Agency, of Azerbaijan’s threat to bomb its nuclear power plant, Metsamor. On July 27, the issue was discussed at a Vienna conference, which characterized the threat as an act of state terrorism against Armenia.

Armenia has not weaponized its strongest argument, the fact of genocide. Only after some timid references by Foreign Minister Zohrab Mnatsakanyan did Armenia’s Ambassador to Latvia Tigran Mkrtchyan issue a strongly-worded statement that Armenians will not tolerate a second genocide.

Jews and Israel shout from the rooftops about the Holocaust they have suffered. We can emulate them and try to score some political points.

What makes everything even worse is that during this current situation, there is polarization in Armenia. Any responsible and rational leadership would seek internal stability, to withstand the threats.

The opposition and the government are equally responsible for the ongoing divide in Armenia: the first for its irresponsible and destabilizing rhetoric, and the latter for its witch hunt in rounding up perceived enemies.

Armenia needs calm, de-escalation and unity. That will not be offered by Russia nor any other outside force. It is in the hands of the leadership to steer the county toward calmer waters.



Բաժին՝ Հայաստանում

ՀՀ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը. մաս 2

Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության խորհրդի՝ հուլիսի 10-ի նիստում հավանության արժանացավ ՀՀ ազգային անվտանգության նոր ռազմավարությունը: 1lurer.am-ը շարունակում է ներկայացնել ՀՀ Ազգային անվտանգության ռազմավարությունը:



    2.1 Ժամանակակից աշխարհակարգի և անվտանգային ճարտարապետության արագ և անկանխատեսելի փոփոխությունները, առկա սպառնալիքներին զուգահեռ, նոր մարտահրավերներ են առաջացնում Հայաստանի համար:
    2.2 Միջազգային հարաբերություններում առկա են միջազգային անվտանգային համակարգերի թուլացման միտումներ, որոնք արտահայտվում են, մասնավորապես, գլոբալ անվտանգության պահպանման մեջ մեծ դեր ունեցող պետությունների միջև մրցակցության աճով, սպառազինությունների վերահսկման ռեժիմների թուլացմամբ և սպառազինությունների մրցավազքի ուժեղացմամբ, բազմակողմանի հարթակների թուլացմամբ, ինչպես նաև հակամարտություններն ուժի կիրառմամբ լուծելու ձգտումների խորացմամբ: Միաժամանակ, ուժային նոր կենտրոնների ձևավորման միտումներն ավելի են սրում միջազգային մրցակցությունը՝ նպաստելով ուժի կիրառմանը:
    2.3 Միջազգային և տարածաշրջանային ուժային կենտրոնների և կառույցների միջև լարվածությունը բացասաբար է ազդում այդ պետությունների և կառույցների հետ Հայաստանի համագործակցության վրա: Զուգահեռաբար, որոշ տարածաշրջանային պետությունների կողմից ավելի ակտիվ դերակատարում ունենալու հավակնությունները սպառնում են փոխել ուժերի հարաբերակցությունը և վտանգել կայունությունը տարածաշրջանում:
    2.4 Տարածաշրջանում տրանսպորտային, էներգետիկ և կապի ենթակառուցվածքների հատվածային և ոչ համընդգրկուն զարգացումը խորացնում է տարածաշրջանում բաժանարար գծերի ձևավորումը և նպաստում անկայունության հետագա աճին։
    2.5 Ժամանակակից աշխարհում անվտանգային սպառնալիքներն ավելի հաճախ են դրսևորվում հիբրիդային պատերազմների տեսքով՝ ռազմական բաղադրիչներից բացի ներառելով տնտեսական, կիբեռ, կեղծ լուրերի և ապատեղեկատվության համալիր գործիքակազմեր։
    2.6 Հայաստանի համար մտահոգիչ է նաև տարածաշրջանում և աշխարհում ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների ոլորտներում արձանագրվող հետընթացը:
    2.7 Չլուծված հակամարտությունները շարունակում են սպառնալ տարածաշրջանային երկրների կայուն զարգացմանը։ Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացը պարբերաբար խոչընդոտվում և վտանգվում է Ադրբեջանի ապակառուցողական դիրքորոշման պատճառով, որն արտահայտվում է հակամարտությունն ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառմամբ լուծելու ձգտումներով, առավելապաշտական և անզիջում կեցվածքով, ՀՀ տարածքի հանդեպ անթաքույց հավակնությամբ, հայատյաց քաղաքականությամբ և պատմության խեղաթյուրմամբ։ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ռազմական ճանապարհով լուծելու հակառակորդի նկրտումները, որոնց դրսևորումն էին 2016 թ․ ապրիլին Արցախի դեմ սանձազերծված ռազմական գործողությունները, ինչպես նաև հրադադարի շարունակական խախտումները, դիվերսիոն գործողությունները, զորքերի կուտակումը և տեղաշարժը, զորավարժությունները արցախա-ադրբեջանական շփման գծում և հայ-ադրբեջանական միջպետական սահմանին, ուղիղ սպառնալիք են Հայաստանի համար։ Հայաստանի հանդեպ թշնամական քաղաքականություն վարող պետության շարունակական սպառազինումը վտանգում է տարածաշրջանային խաղաղությունը և կայունությունը: 
    2.8 Տարածաշրջանային անվտանգության տեսանկյունից մեզ մտահոգում է նաև հարավկովկասյան տարածաշրջանի վրա ազդող ռազմաքաղաքական դաշինքների և դրանց մաս կազմող երկրների միջև տարաձայնությունների հնարավոր խորացումը: Նույնքան մտահոգիչ են այս դաշինքների հնարավոր թուլացումը և անդամ-պետությունների միջև միմյանց՝ այդ թվում Հայաստանի շահերին հակասող գործողությունները. մասնավորապես զենքի վաճառքն Ադրբեջանին ավելի է վտանգում խաղաղությունը և կայունությունը տարածաշրջանում: Մեր ուշադրության կենտրոնում են նաև հնարավոր ռազմաքաղաքական անկայունությունները հարևան պետություններում:
    2.9 Հայաստանի հանդեպ Թուրքիան վարում է ոչ բարիդրացիական քաղաքականություն՝ շարունակելով Հայաստանի շրջափակումը, հրաժարվելով հաստատել դիվանագիտական հարաբերություններ առանց նախապայմանների, ժխտելով, իսկ առանձին դեպքերում նաև արդարացնելով Հայոց ցեղասպանությունը։ 
    2.10 Միաժամանակ, Թուրքիայի ռազմաքաղաքական աջակցությունն Ադրբեջանին ավելի է ուժեղացնում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ռազմական ճանապարհով լուծելու Ադրբեջանի հավակնությունները։ Հատկապես խնդրահարույց է Ադրբեջանի կողմից ռազմական գործողությունների նախաձեռնման դեպքում Թուրքիայի քողարկված կամ բացահայտ միջամտության պատրաստակամությունը: 
    2.11 Հարևան երկրների և ժողովուրդների հանդեպ Թուրքիայի կողմից անօրինական ուժի կիրառումն իր հերթին վտանգում է ավելի լայն տարածաշրջանի կայունությունը և առավել անկանխատեսելի է դարձնում նրա հնարավոր գործողությունները Հայաստանի հանդեպ: 
    2.12 Թուրքիայում և Ադրբեջանում ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտներում տեղի ունեցող հետընթացը բացասաբար է անդրադառնում այս երկրների կողմից իրենց միջազգային պարտավորությունների կատարման վրա և մեծացնում այս երկրների անկանխատեսելիությունը Հայաստանի համար:
    2.13 Հայաստանի անվտանգային միջավայրի վրա ազդում են նաև Մերձավոր Արևելքում ընթացող գործընթացները: Դրանց թվում են, մասնավորապես, կրոնական և ազգային փոքրամասնությունների դուրսմղմանը զուգահեռ՝ կրոնական արմատականության ներուժի համախմբումը և տարածումը, ներքին բախումները, հյուծող, ոչ ավանդական և միջնորդավորված զինված հակամարտությունները:
    2.14 Սպառնալիք են նաև ահաբեկչությունն ու անդրազգային կազմակերպված հանցավորությունը, զանգվածային ոչնչացման զենքի տարանցումն ու տարածումը, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությունը, փողերի լվացումը, անօրինական միգրացիան և մարդկանց առևտուրը՝ թրաֆիքինգը:
    2.15 Ներպետական մակարդակում մեր առջև ծառացած սպառնալիքների թվում են ժողովրդագրական իրավիճակի առկա միտումները, որոնք բացասաբար են ազդում Հայաստանի ազգային անվտանգության, սոցիալական և տնտեսական ոլորտների կայուն զարգացման վրա: Ծնելիության մակարդակի անկման, արտագաղթի, բնակչության տարիքային կառուցվածքի փոփոխության, անհամաչափ տարածքային տնտեսական զարգացման միտումներն էական մարտահրավեր ու սպառնալիք են  Հայաստանի համար, մասնավորապես՝ ուղեղների արտահոսքի, աշխատուժի պակասի, սոցիալական ապահովության համակարգի համար բեռի զգալի մեծացման դրսևորումներով: 
    2.16 Տեղեկատվական հեռահաղորդակցային տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) ներթափանցման մակարդակի աճը կյանքի և գործունեության բոլոր ոլորտներում հանգեցրել է ինչպես նոր հնարավորությունների, այնպես էլ անվտանգային նոր մարտահրավերների: ՏՀՏ ոլորտի զարգացմանը զուգահեռ անհատի, հասարակության և պետության անվտանգությունը խոցելի է դարձել և պաշտպանության կարիք ունի նաև տեղեկատվական և կիբեռ տիրույթներում: 
    2.17 Կոռուպցիայի ցանկացած դրսևորում լուրջ սպառնալիք է Հայաստանի կառավարման համակարգի համար: Կոռուպցիոն դրսևորումները հարվածում են ազգային անվտանգության սպառնալիքներին դիմակայելու պետության ունակությանը:
    2.18 Քրեական ենթամշակույթի, բռնության, ատելության և այլատյացության ցանկացած դրսևորում պառակտում է հասարակությունը և մարտահրավեր է պետության և հասարակության համար: 
    2.19 Տնտեսական աճի դրական միտումներով հանդերձ՝ մեզ համար շարունակում են մարտահրավեր մնալ ֆինանսական հնարավոր անկայունության, ստվերային տնտեսության ծավալների, տնտեսության ճյուղերի բազմազանության սահմանափակության խնդիրները, ներդրումային միջավայրի և ձեռնարկատիրական գործունեության խոչընդոտները:
    2.20 Աղքատությունը, սոցիալական անհավասարությունը և սոցիալական բևեռացումը շարունակում են ազդեցություն ունենալ Հայաստանի անվտանգային մարտահրավերների և սպառնալիքների խորացման վրա: 
Բաժին՝ Հայաստանում

Այսօր տրվել է Հայաստանի պատմության մեջ աննախադեպ մի ծրագրի մեկնարկ՝ ստորագրվել է հայ-չինական «Խելացի գիտական քաղաքի» ստեղծման պայմանագիրը։ Սահմանների փակ լինելու պատճառով պայմանագիրը ստորագրվեց առցանց՝ տեսակապով։
Ծրագրի կողմերն են՝ Չինաստանի տեխնոլոգիաների ակադեմիան, Չինաստանի տեխնիկական զարգացման ընկերությունը և ԱԴԿԱՌՍ Հայաստանի վերակառուցման և զարգացման գործակալությունը։
ԱԴԿԱՌՍ-ի տնօրեն Սարգիս Գևորգյանի խոսքով՝ այս ծրագրի իրականացումը Հայաստանը կդասի աշխարհի ամենազարգացած երկրների շարքին։ «Մեզ մի բացառիկ շանս է տրված վերականգնելու մեր երբեմնի գիտական, տեխնոլոգիական և տնտեսական հզորությունը, այն ամենը, ինչ մենք կորցրել ենք 90-ականնների սկզբին»։
«Հիմնվելով Չինաստանի և Հայաստանի մարդկային, գիտական հնարավորությունների, պատմության և զարգացման վրա՝ մենք միասին կարող ենք ստեղծել տեխնոլոգիաներ, որոնք առաջատար կդառնան աշխարհում»,- նշել է Չինաստանի տեխնոլոգիաների ակադեմիայի կառավարման խորհրդի նախագահ Յանգ Լինջիանը։
«Խելացի գիտական քաղաքը» նոր սերնդի բնակավայր է, որի բոլոր համակարգերը ղեկավարվում են ինովացիոն տեխնոլոգիաների միջոցով՝ ապահովելով բնակչության կյանքի ամենաբարձր մակարդակը։
Հայ-չինական քաղաքում հիմնվելու են համատեղ ընկերություններ, որոնք աշխատելու են գիտական նորարարությունների, ինչպես նաև նորագույն տեխնոլոգիաների ստեղծման և զարգացման վրա։
Չինաստանը Հայաստանում «Խելացի գիտական քաղաքի» կառուցման նպատակով մի քանի միլիարդ դոլարի ներդրում կանի։
Չինաստանն ու Հայաստանը հնագույն քաղաքակրթություններ են, որոնց հաջողվել է պահպանել իրենց մշակույթն ու պետականությունը 4000 տարվա ընթացքում։ Բացի այդ, Չինաստանն ու Հայաստանն այսօր լայն գիտատեխնիկական պոտենցիալ ունեն՝ լինելու 21-րդ դարի գիտահենք տնտեսության լիդերներների շարքում։
Դեռևս պատմական Մետաքսի ճանապարհից ձգվող հայ-չինական բարեկամությունն այսօր նոր զարկ է ստանում՝ առաջիկա ոչ միայն տասնամյակների, այլև դարերի ընթացքում զարգանալու և հզորանալու մեծ հեռանկարներով։
Բաժին՝ Հայաստանում
Չորեքշաբթի, 05 Օգոստոսի 2020 21:05

Օգոստոսի 5-ը՝ 60 վայրկյանում

Աշխարհը սգում է. երեկ երեկոյան Բեյրութը ցնցած աղետալի պայթյունի հետևանքով զոհվել է մոտ 100, վիրավորվել 4000-ից ավելի մարդ, 300 հազարն անօթևան է դարձել:

Լիբանանի մայրաքաղաքն ավերած պայթյունի պատճառը 2780 տոննա ամոնիակի սելիտրան էր, նախնական տվյալներով երկիրը 3-5 մլրդ դոլարի վնաս է կրել:

Բեյրութում պայթյունը վեց հայի կյանք է խլել, ազգությամբ հայ վիրավորների թիվն անցնում է 100-ը։

Հայաստանը պատրաստ է օգնել բարեկամ Լիբանանին. վարչապետը հեռախոսազրույց է ունեցել Լիբանանի նախագահի հետ:  

Դեպի կորոնաճգնաժամի հաղթահարում. նոր դեպքերի թիվը 288 է, ապաքինվել 478 մարդ: Գրանցվել է մահվան 2 դեպք:

Այլ երկրի քաղաքացի լինելով՝ Ռուբեն Հայրապետյանն առաջադրվել է ԱԺ պատգամավորի թեկնածու. հարցը կքննի Քննչական կոմիտեն: 


Օգոստոսի 5-ը Արտեմ Միկոյանի ծննդյան օրն է: 

Բաժին՝ Աշխարհում
1905 թ. օգոստոսի 5-ին Լոռու Սանահին գյուղում ծնվում է ընտանիքի հինգերորդ երեխան, որին կնքում են Անուշավան անունով, որը հետագայում վերածվում է Արտյոմի կամ Արտեմի և պետք է դառնար ինժեներատեխնիկական ծառայության գեներալ-գնդապետ, Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս, Ստալինյան մրցանակի վեցանգամյա դափնեկիր, Լենինյան մրցանակի դափնեկիր, ՄԻԳ ռազմական օդանավերի ստեղծողը: 

Նախնական կրթություն Միկոյանը ստացել է գյուղական դպրոցում։ Ապա՝ հոր մահից հետո, մայրն Անուշավանին ուղարկել է Թիֆլիս։ Այստեղ նա կրթությունը շարունակել է տեղի հայկական դպրոցում։ 1923 թվականին տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով՝ ավագ եղբոր՝ Անաստասի մոտ։ Ցերեկները որպես խառատ է աշխատել գյուղատնտեսական մեքենաների Красный Аксай գործարանում, իսկ երեկոները հաճախել է պրոֆտեխուսումնարանի երեկոյան դպրոցը։ 1924 թվականինի տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ նորից որպես խառատ աշխատանքի է անցնում Динамо գործարանում, և շարունակում է այդտեղ աշխատել ընդհուպ մինչև 1928 թվականը։

1928 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել է ԲԳԿԲ֊ի շարքերը։ 1929 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Օրյոլ քաղաքի Իվանովո֊Վոզնեսենսկի զինվորական դպրոցը։ Բանակային ծառայությունից հետո կուսկոմի քարտուղար է աշխատել Մոսկվայի Компрессор գործարանում։

Արտեմ Միկոյանը 1936 թ. ավարտել է Մոսկվայի Ն.Ժուկովսկու անվան ռազմաօդային ճարտարագիտական ակադեմիան: 1940-70թթ. եղել է ԽՍՀՄ իԻնքնաթիռաշինության փորձարարական կոնստրուկտորական բյուրոյի հիմնադիր պետը:
Միկոյանի ղեկավարությամբ են ստեղծվել ՄիԳ-1, ՄիԳ-3 կործանիչները, ԽՍՀՄ-ում առաջին հրթիռակիր ՄիԳ-19, եռանկյուն թևով ՄիԳ-21, փոփոխելի սլաքաձև թևով ՄիԳ-23 գերձայնային կործանիչ ինքնաթիռները:
Բազմաթիվ ձևափոխություններով ՄիԳ մակնիշի ռազմական և քաղաքացիական ինքնաթիռներն ամենալայն կիրառությունն ունեն աշխարհում. կառուցվել և աշխարհի շուրջ 40 երկիր է արտահանվել այդ մակնիշի մոտ 60 հազար ինքնաթիռ: Գործընկեր Միխայիլ Գուրևիչի հետ գործարկած մի շարք ՄԻԳ ինքնաթիռներ սահմանել են մոտ 110 համաշխարհային ռեկորդ:
Միկոյանի և Գյուրևիչի դիզայնով ստեղծվել են թևավոր ինքնաթիռներ, որոնք կարևոր դեր են խաղացել Հայրենական մեծ պատերազմում, ինչպես նաև ավիացիայի պատմության մեջ ամենազանգվածային մարտական ​​ինքնաթիռները:
Ներկայումս Մոսկվայում գործող Միկոյանի անվան ճարտարագիտական կենտրոնում մշակվել է ինքնաթիռի շուրջ 200 նախագիծ, ստեղծվել ավիացիոն և հատուկ տեխնիկայի ավելի քան 120 նմուշ: Արտեմ Միկոյանի թևավոր հրթիռների և հրթիռատիեզերական տեխնիկայի ոլորտի աշխատանքները կարևոր նշանակություն ունեն նաև տիեզերագնացության զարգացման համար:
Արտեմ Միկոյանը ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր, ճարտարագիտատեխնիկական ծառայության գեներալ-գնդապետ, Սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս, Պետական մրցանակի 6-ակի դափնեկիր: Միկոյանի անունով են կոչվել Մոսկվայի մեքենաշինական գործարանը և փողոց Երևանում:
Հեղինակ`Ռոզա Խաչատրյան
Բաժին՝ Հայաստանում
Երեքշաբթի, 04 Օգոստոսի 2020 22:05


ՎԼԱԴԻՄԻՐ ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ, Անվտանգության հարցերով փորձագետ


Ջոն Ռոբերտ Բոլթոն II ծնվել է 20 նոյեմբերի 1948թ. Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքում (ԱՄՆ), ԱՄՆ պետական եւ քաղաքական գործիչ:

2018թ. ապրիլի 9-ից մինչեւ 2019թ. սեպտեմբերի 10-ը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի խորհրդականՙ ազգային անվտանգության հարցերով:

Չափազանց հետաքրքրական մի արտահայտություն, որն արել է Ջոն Բոլթոնը 2005-2006թթ., երբ ներկայացնում էր ԱՄՆ-ը Միացյալ Ազգերի Կազմակերպությունում:

«Չկա ՄԱԿ հասկացությունը: Կա միայն միջազգային հանրություն, որը կարող է գլխավորել աշխարհի միակ գերտերությունըՙ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները»:

Բոլթոնը հայտնի է ռազմական քաղաքականության իր պահպանողական հայացքներով, ԱՄՆ-ի ռազմաքաղաքական ազդեցության տարածման կողմնակիցն է:

Միեւնույն ժամանակ, իր ամբողջ քաղաքական գործունեության ընթացքում աջակցում էր այն «կոշտ ծրագրին», որը մշակվել էր այսպես կոչված «չարիքի առանցք» պետությունների դեմՙ Հյուսիսային Կորեա, Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, Կուբա, Ռուսաստան եւ նրա դաշնակիցները: Խորհրդականի պաշտոնում Բոլթոնը երկու անգամ (2018թ. հունիսին եւ հոկտեմբերին) այցելեց Մոսկվա: 2018թ. հոկտեմբերին այցելեց Հարավային Կովկաս, այդ թվում եւ Հայաստան:

2019թ. սեպտեմբերի 10-ին Ջոն Բոլթոնը պաշտոնից հրաժարական տվեց: Պաշտոնապես հայտարարվեց, որ նա արտաքին քաղաքական մի շարք հարցերում խոր տարաձայնություններ ուներ Պետդեպարտամենտի ղեկավար Մայք Պոմպեոյի, ինչպես նաեւ հենց ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ:

2020թ. հունիսի 23-ին ԱՄՆ-ում սկսվեց Ջոն Բոլթոնի գրքի վաճառքը: Գիրքը բավականին հետաքրքրական անուն ունիՙ «Սենյակը, որտեղ այդ տեղի ունեցավ. Սպիտակ տան մեմուարները» : Հայտնի է, որ ամերիկյան քաղաքական գործիչները, նամանավանդ հրաժարականից հետո, սիրում են գրքեր գրել իրենց հիշողությունների մասին: Այդ գրքերը ընդունվում եւ ընթերցվում են ամերիկյան հասարակության կողմից, վերլուծվում են տարբեր «ուղեղային կենտրոններում», քննադատվում, հերքվում են ինչ-որ եզրակացություններ, փաստեր: Որպես օրենք կարդացվում են նաեւ Կրեմլում, Եվրոպական երկրներում: Առանձին լրագրողներ սկսում են ընդգծված փաստերի հետաքննություն, սենսացիոն հոդվածներ տպում եւ այլն եւ այլն:

Այժմ փորձենք հասկանալՙ ինչ է հրամցնում Ջոն Բոլթոնը համաշխարհային հասարակությանը իր արտասովոր վերնագրով գրքումՙ բաղկացած 592 էջերից, որտեղ բացահայտված են մի շարք գաղտնիքներ (ի միջի այլոց, պետական գործիչները ԱՄՆ-ում փաստաթուղթ են ստորագրում պետական գաղտնիքները հետագայում չհրապարակելու առնչությամբ): Ըստ ամերիկյան գործող օրենքների, պետական գործիչների մեմուարները կարող են հրապարակվել միայն նրանց ձեռագրերը Ազգային անվտանգության խորհրդի կողմից երկու անգամ ուսումնասիրվելուց հետո:

Թրամփի վարչակազմը փորձում է թույլ չտալ արդեն տպագրված գրքի վաճառքը: ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը, որը միեւնույն ժամանակ իրականացնում է գլխավոր դատախազության ֆունկցիաները, դիմել է դատարան եւ պահանջել, որ «Simon & Schuster» հրատարակչությունը դադարեցնի երկրի նախագահից նեղացած նախկին պետական գործչի հիշողությունների հրատարակումը:

Իհարկե ամբողջ խնդիրը նրանում է, որ գիրքը մատչելի չդառնա ամերիկյան լայն հասարակության համար մինչեւ նախագահական ընտրությունները (2020թ. նոյեմբեր): Այս առումով դատարանը կարող է նաեւ կոնկրետ մեղադրանք ներկայացնել Բոլթոնի դեմ այդ գրքի համար: Չնայած ակնհայտ է, որ այդ դեպքում հասարակության ուշադրությունը դեպի այդ գիրքը կաճի կրկնակի, գուցե եռակի, եւ Բոլթոնը կդառնա ազգային հերոս:

Ինչեւիցե, Բոլթոնի գրած գրքի բովանդակությունը արդեն հայտնի է ամերիկայն առաջատար ԶԼՄ-ին, ինչպիսիք են «The New York Times», «The Washington Post», «The Wall Street Journal» եւ այլն: Նույնիսկ արդեն անեկդոտներ են հայտնվել նախագահ Թրամփի հայտարարությունների վերաբերյալ: Իմիջիայլոց նշենք, որ ասում են, թե Վլադիմիր Պուտինը գրքի որոշ մասեր ընթերցելիս բարձրաձայն ծիծաղել է... Դե ինչ կա որ, ճաշակին ընկեր չկա... Ինքըՙ Թրամփը, Պուտինի մասին խոսելիս ընդգծել է, որ Ռուսաստանի նախագահը շատ սուր մտքի տեր մարդ է: Նա այդպես է արտահայտվել նաեւ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի մասին:

Այժմ գրքից որոշ մեջբերումներ անենք եւ թողնենք դրանք հայ ընթերցողի գնահատականին:


Բոլթոնը գտնում է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Թրամփի հետ բանակցութունների կամ հեռախոսային զրույցների ընթացքում հաջողությամբ օգտագործում է իր ձեռքում գտնվող նույնիսկ ամենաթույլ խաղաթղթերը, որովհետեւ նա խելացի է, կոշտ եւ խիստ անձ է, որը իր կյանքը նվիրել աշխարհում Ռուսաստանի ռազմավարական տեղն ու դիրքը հասկանալուն, մինչդեռ նախագահ Թրամփը որեւէ ցանկություն չունի նման խնդիրների հետ ծանոթանալու:

Մի անգամ հեռախոսային զրույցի ժամանակ Վլադիմիր Պուտինը համեմատեց Վենեսուելայի ընդդիմության ամերիկամետ ղեկավար Խուան Գուայդոյին ԱՄՆ-ի նախագահի (Դեմոկրատների կուսակցությունից) թեկնածու Հիլլարի Քլինթոնի հետ: Համեմատությունը խիստ դուր եկավ Թրամփին եւ նա անվանեց դա «խորհրդային ոճի» պրոպագանդայի հիանալի օրինակ:

Մի ուրիշ դիպված Հելսինկիում (Ֆինլանդիա): Հերթական գագաթաժողովից հետո Թրամփը անսպասելի հայտարարեց իր շրջապատում, որ ինքը Պուտինին ավելի շատ է վստահում, քան իր սեփական հատուկ ծառայություններին: Ընդ որում Հելսինկի մեկնելուց առաջ Թրամփը նոր է իմացել, որ Ֆինլանդիան Ռուսաստանի կազմում չէ:

Բոլթոնը հայտարարում է, որ Թրամփը ամենայն լրջությամբ ուսումնասիրել է ԱՄՆ-իՙ ՆԱՏՕ-ի կազմից դուրս գալու հնարավորությունը, եթե եվրոպական երկրները (ՆԱՏՕ-ի անդամ) չավելացնեն դաշինքի ֆինանսավորումը:

2018թ. ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովից առաջ Թրամփը Բոլթոնին հայտարարում է. «Մենք պարզապես չենք պաշտպանի նրանց, ովքեր չեն վճարի»: Երբ Բոլթոնը փորձում է նախագահին վերահամոզել, վերջինս դժգոհությամբ նետում էՙ «Դու մեծ ցանկություն ունես մի պատմական բան անել»:

Գրքում նշվում է նաեւ, որ նախագահ Թրամփը դադարեցնում է Ուկրաինայի ռազմական օգնությունը ԱՄՆ-ի կողմից, քանի որ համոզված էրՙ իբր թե Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին օգնում է «դեմոկրատներին» (ուկրաինագեյթ) իմփիչմենթի օգնությամբ տապալել իրեն (Թրամփին):

Բոլթոնը նշում է նաեւ, որ նախագահ Թրամփը սիրում էր հաճախ իր գեներալների հետ հանդիպել Նյու Ջերսի նահանգի գոլֆ-ակումբներից մեկում:

Ինչ վերաբերում է Սպիտակ տանը, ապա ըստ Բոլթոնի այդ հաստատությունում ծաղկում են բանսարկությունները ու խարդավանքները, լարված ու խճճված վիճակ է խորհրդականների, օգնականների եւ աշխատակազմի տարբեր անդամների միջեւ: Ինքըՙ նախագահը, ամեն քայլին դավաճաններ ու դավադրություններ է փնտրում: (Թույլ տվեք այստեղ մի փոքր սղագրել Ջոն Բոլթոնին. նման իրավիճակ միայն ԱՄՆ-ի Սպիտակ տանը չէ-հեղինակ):

Մի անգամ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը, ըստ Բոլթոնի, դիմեց Թրամփին եւ խնդրեց միջամտել Նյու Յորքի հարավային շրջանի դատախազության կողմից վարվող մի գործի կապակցությամբ (գործը վարվում էր ընդդեմ թուրք գործարարների): Թրամփը պատասխանում է, որ այդ դատախազությունում դեռ աշխատում են նախկին նախագահ Օբամայի նշանակած կադրերը, շուտով երբ դրանց փոխի, ապա այդ հարցը կլուծի:

Իհարկե ԱՄՆ-ի նախագահը այն մարդը չէ, որ հեշտությամբ եւ անտարբեր լսի իր նկատմամբ քննադատություններ եւ «ուրախ պատմություններ»: Մանավանդ այն նախագահը, որ ավելի շատ ինքն է խոսում, քան լսում իր խորհրդականներին եւ նախարարներին: Թրամփը, իր նախկին խորհրդականին բնութագրելիս, անվանում է նրան «խելագար, չարախոս եւ ձանձրալի հիմար», իսկ նրա գրած գիրքըՙ «ձանձրալի խաբեություն»:

«Ինձ պետք չէ խորհրդական, որը միայն պատերազմելու խորհուրդներ էր տալիս»...

Բաժին՝ Աշխարհում
Երեքշաբթի, 04 Օգոստոսի 2020 22:03

PM Pashinyan addresses Yazidi community of Armenia over Sinjar Genocide


Prime Minister of Armenia Nikol Pashinyan addressed the Yazidi community of Armenia on the occasion of the Sinjar Genocide anniversary. As ARMENPRESS was informed from the Office of the Prime Minister, the message runs as follows,

‘’Dear sisters and brothers of the Yazidi community of Armenia,


Today we commemorate the anniversary of the genocide against the Yazidi people in Sinjar perpetrated by some terroristic organizations. Indeed, the tragedy that happened with the Yazidi people is a heinous crime against humanity and the civilized world. We share your grief and sincerely express solidarity with you.

I wish the Yazidi community of Armenia, all the Yazidi families steadfastness and spiritual strength. As a consolation, always realize that in the homeland, in the Republic of Armenia, you have a safe and protected future and a wide field of progress’’.

Edited and translated by Tigran Sirekanyan



Բաժին՝ Աշխարհում

մաս 1

Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության խորհրդի՝ հուլիսի 10-ի նիստում հավանության է արժանացել ՀՀ ազգային անվտանգության նոր ռազմավարությունը:
Ներկայացնում ենք փաստաթուղթն ըստ բաժինների:
1.1 Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարության (ԱԱՌ) գլխավոր նպատակը Հայաստանի և ՀՀ քաղաքացիների անվտանգ և առաջանցիկ զարգացման ու բարեկեցության ապահովման համար ուղենիշների սահմանումն է՝ հիմնվելով անկախ, ինքնիշխան և հզոր Հայաստանի Հանրապետության վրա՝ որպես այս նպատակի իրագործման երաշխավոր և աշխարհասփյուռ հայ ժողովրդի հայրենիք։ Ռազմավարությունը սահմանում է Հայաստանի ազգային շահերը և դրանց արդյունավետ պաշտպանության ռազմավարական ուղղությունները:
1.2 2007 թ. ՀՀ ազգային անվտանգության առաջին ռազմավարության ընդունումից ի վեր միջազգային և տարածաշրջանային անվտանգային միջավայրն էական փոփոխություններ է կրել՝ Հայաստանի առջև ծառացած մարտահրավերները դարձնելով ավելի բարդ և բազմաշերտ: Փոխվել է նաև Հայաստանը: 2018 թ. Հայաստանում տեղի ունեցած ոչ բռնի, թավշյա, ժողովրդական հեղափոխության իրագործմամբ ՀՀ քաղաքացին բարձր նշաձող է սահմանել պետության անվտանգության, զարգացման և բարեկեցության ապահովման համար: Նոր համատեքստում Հայաստանի անվտանգային քաղաքականության առանցքը կառավարման ժողովրդավարական համակարգն է, որն ամուր հիմք է ստեղծում երկրի տնտեսական, քաղաքական, մտավոր, հետևաբար նաև ռազմական ներուժի հզորացման համար: Այս իրողությունները մեզնից պահանջում են ունենալ նոր, ավելի հավակնոտ Ազգային անվտանգության ռազմավարություն:
1.3 Ռազմավարությունը հիմնված է երեք հիմնարար սկզբունքների վրա: Առաջին՝ ուժեղ և բարեկեցիկ Հայաստանը սեփական անվտանգության երաշխավորն է։ Հայաստանի անվտանգության ապահովման համար հայոց պետության ուժն ու բարեկեցությունն այլընտրանք չունեն: Որպես պետություն, որը շահագրգռված է խաղաղության և կայունության պահպանմամբ և այդ ուղղությամբ անընդհատ կարողություններ է զարգացնում, Հայաստանը շարունակելու է ջանքեր ներդնել տարածաշրջանի խաղաղության, անվտանգության և կայունության ապահովման գործում իր որոշիչ դերակատարման ուղղությամբ:
Միաժամանակ, Հայաստանը կշարունակի մասնակցել միջազգային անվտանգության ապահովմանը՝ խաղաղության աջակցության միջազգային առաքելություններում հայ խաղաղապահների ներգրավման միջոցով` որպես ոչ միայն միջազգային անվտանգության սպառող, այլ նաև ապահովող:
1.4 Երկրորդ՝ իր տրամաբանությամբ ռազմավարությունը կոչված է նպաստելու հեռահար նպատակին՝ հայոց պետականության հավիտենության ապահովմանը՝ մեզ պատրաստելով դիմակայելու մեր պետականությանը երբևէ սպառնացող հնարավոր վտանգներին:
Հայ ժողովուրդն այլևս պետք է հաղթահարի իր պետականության ձեռքբերման և կորստի արատավոր շրջապտույտը, որը տեղի է ունեցել նախկինում՝ հաճախ պայմանավորված մեզնից անկախ աշխարհաքաղաքական հանգամանքներով: ՀՀ քաղաքացին և հայ ժողովուրդն այլևս պետք է հաստատի իր ինքնակայությունը հայոց պետականության հարցում, որի գոյությունը կախված չէ աշխարհաքաղաքական հանգամանքներից, այլ բխում է միայն հայ ժողովրդի կամքից: Այս նպատակի իրագործումը ենթադրում է համահայկական ջանքերի և կարողությունների մեկտեղում: Հայոց պետականությունը՝ որպես հայ ժողովրդի դարավոր իղձերի իրականացում, պատկանում է ՀՀ քաղաքացուն և համայն հայ ժողովրդին, որոնք էլ այդ պետականության կրողն են և շահերի պաշտպանը:
1.5 Երրորդ՝ մշտապես փոփոխվող աշխարհում առաջնային է դառնում զարգացնել Հայաստանի ներքին և արտաքին դիմակայունությունը՝ նոր, անկանխատեսելի մարտահրավերներին միշտ պատրաստ լինելու և դրանց արդյունավետորեն արձագանքելու համար: Այսպես, աշխարհաքաղաքական ծավալուն և հարընթաց փոփոխությունների պայմաններում ժամանակակից աշխարհակարգի հիմնարար սկզբունքների շուրջ ստեղծվել է անորոշություն. տեղի են ունենում ուժային վերադասավորումներ, թուլանում են միջազգային բազմակողմ հարթակները, իսկ պետությունների միջև փոխվստահությունը նվազում է:
Ավանդական կանխատեսելի սպառնալիքներին հակազդելու անհրաժեշտությունից զատ պետությունների և հասարակությունների առջև ծառանում է նաև անկանխատեսելի սպառնալիքներին դիմակայելու հրամայականը: Սրա ամենավառ օրինակը նոր տիպի կորոնավիրուսային համավարակի բռնկումն էր, որը հանկարծակիի բերեց աշխարհի առաջատար երկրների առողջապահական համակարգերը և համաշխարհային տնտեսությունը կանգնեցրեց ճգնաժամի առջև: Հենց դիմակայունության զարգացման տրամաբանությանն է միտված Հայաստանի ազգային անվտանգության ռազմավարությունը՝ հիմնված լինելով ազգային անվտանգության պլանավորման և ապահովման համազգային մոտեցման վրա:
Ազգային անվտանգության համալիր ապահովման համար անհրաժեշտ է պետական կառավարման ողջ համակարգի, ինչպես նաև հասարակության ջանքերի մեկտեղում: Պատահական չէ, որ ռազմավարությունն ընդգրկում է անվտանգության ապահովման ինչպես արտաքին քաղաքական և ռազմական, այնպես էլ այլ՝ սոցիալական, տնտեսական, էներգետիկ, առողջապահական, գիտական, տեղեկատվական-տեխնոլոգիական բաղադրիչներ:
1.6 Փոփոխվող աշխարհի սպառնալիքներին և մարտահրավերներին դիմակայելու, սեփական անվտանգությունն ապահովելու, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության ապահովողի իր դերն արդյունավետ իրականացնելու համար Հայաստանը շարունակելու է մեծացնել իր միջազգային կշիռը։ Այս նպատակով Հայաստանը զարգացնելու է բոլոր ուժային գործիքակազմերը, այդ թվում՝ «փափուկ ուժի» կարողությունները՝ շեշտը դնելով իր կարևորագույն ռեսուրսի՝ մարդկային կապիտալի վրա: Ընդ որում, մարդկային կապիտալը ևս դիտարկվում է աշխարհասփյուռ հայության ուժերի մեկտեղման համատեքստում:
Հեղինակ`Արման Գալոյան
Բաժին՝ Հայաստանում

Դամբիսա Մոյոն զամբիացի ծագմամբ աշխարհահռչակ տնտեսագետ է, որն, ըստ «Թայմ» ամսագրի՝ համարվում է աշխարհի 100 ազդեցիկ մարդկանցից մեկը։ Դամբիսա Մոյոն ներգրավված է մի շարք գլոբալ կազմակերպությունների խորհուրդներում, ինչպես, օրինակ, «Շևրոն» կորպորացիան /Chevron Corporation/ կամ 3M ընկերությունը։ 2009 թվականին համաշխարհային տնտեսական ֆորումի կողմից ճանաչվել է որպես գլոբալ առաջնորդ։ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր, Հայաստանի Ամերիկյան Համալսարանի դասախոս Նարեկ Մկրտչյանը զրուցել է Դամբիսա Մոյոյի հետ:


– Տիկին Դամբիսա Մոյո, շնորհակալ եմ այս քննարկման հրավերն ընդունելու համար։ Մի շարք գիտնականների և առաջնորդների հետ արդեն առիթ եմ ունեցել այս թեման քննարկել, և այդ քննարկումների հետաքրքիր թեմաներից մեկը առնչվում է համավարակի աշխարհաքաղաքականությանը, որն, ըստ իմ զրուցակիցների՝ հայեցակարգային փոփոխություններ է մտցրել Արևմուտքի և Արևելքի փոխհարաբերություններում։ Սակայն համավարակի աշխարհաքաղաքականության այս դիսկուրսում կարծես բացակայում է Աֆրիկան։ Ո՞րն է Աֆրիկայի տեղը նոր աշխարհաքաղաքականությունում։

– Անկախ նրանից, թե աշխարհի որ անկյունում ես գտնվում, այս օրերին ծավալվող քննարկումները, որոնք առնչվում են կորոնավիրուսին և դրա առավել գլոբալ աշխարհաքաղաքական և տնտեսական ենթատեքստերին, բավականին նման են իրար։ Չեմ կարծում, թե շատ խելամիտ կլինի դիտարկել Աֆրիկան այդ քննարկումների համապատկերից դուրս։ Բայց, անշուշտ, առկա են որոշակի ընդգծված անհանգստացնող իրողություններ, որոնք ուղղիղ առնչվում են առողջապահությանը, կամ այս հակահամաճարակային որոշակի լուծումների առաջադրմանը։ Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գնահատականների՝ տարբեր երկրների առողջապահական համակարգերին անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր մարդու կտրվածքով տարեկան 35-40 դոլար դիտարկել։ Այո, ճիշտ է, որ Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի շատ աղքատ երկրների համար դժվար է ապահովել այդ նվազագույն շեմը, բայց նաև ճիշտ է այն փաստը, որ Միացյալ Նահանգների կամ Եվրոպայի մի շարք հասարակություններում փոքրամասնական խմբերը առողջապահական ծառայությունների հասանելիության և որակի առումով խնդրահարույց կացության մեջ են։ Ուստի ևս մեկ անգամ պետք է արձանագրել, որ թիվ մեկ խնդիրը առնչվում է առողջապահությանը։ Անշուշտ, կան նաև երկրորդական խնդիրներ՝ կապված տնտեսության հետ, մենք արդեն մի իրավիճակում էինք, որտեղ տնտեսական աճը փոքրանում, դանդաղում կամ ընդհանրապես բացակայում էր։ Նայեք Գերմանիայի նախորդ տարվա ցուցանիշներին՝ առաջին քառորդում զրո տոկոս տնտեսական աճ։ Տնտեսական աճի ցուցանիշները շատ մտահոգիչ էին ինչպես լատինաամերիկյան կամ ասիական զարգացող աշխարհի, այնպես էլ զարգացած Եվրոպայի պարագայում։ Նայեք Եվրոպայի տնտեսական աճի ցածր ցուցանիշներին։ Տնտեսական աճի պատկերը շատ մտահոգիչ է, փաստը, որ կառավարություններն արդեն ունեին մեծ պարտքեր և դեֆիցիտ, նաև այն փաստը, որ հանրային քաղաքականությունը բավականին անկենսունակ էր Ճապոնիայում և Եվրոպայում՝ ցածր տոկոսադրույքների առումով, փաստը, որ մենք նաև այնպիսի իրավիճակում էինք, որ տոկոսադրույքներն անգամ բավականին ցածր էին նաև ԱՄՆ- ի նման զարգացած երկրում, խոսում է այն մասին, որ համավարակն ուղղակի այդ խնդիրներն ավելի սրեց և արագացրեց։ Անկախ նրանից՝ զարգացող, թե զարգացած երկիր ես, կարևոր է դրա տնտեսագիտական կողմը՝ աճի, կառավարման, պարտքի, դեֆիցիտի, ինչպես նաև երկարատև կտրվածքում այս իրավիճակը հաղթահարելու առումներով։ Երրորդ կարևոր իրողությունը աշխարհաքաղաքականությունն է, բայց չենք կարող ասել, թե Աֆրիկայի աշխարհաքաղաքական խնդիրները տարբերվում են Եվրոպայի, Հարավային Ամերիկայի կամ ԱՄՆ աշխարհաքաղաքական խնդիրներից։ Աշխարհաքաղաքականությունը հույժ կարևոր է։ Գիտենք, որ Չինաստանը գլոբալ ֆոնդային ուղիղ ներդրումների ջատագով է, օժտված շատ ագրեսիվ առևտրային քաղաքականությամբ, որը վերջին տասնամյակում ստեղծել է այնպիսի ինստիտուտներ, որոնց գործունեության շրջանակը անցել է երկկողմանի հարաբերություններից անդին։ Մենք ունենք ԲՐԻՔՍ բանկը, «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությունը, և, ըստ իս՝ այս կարգի զարգացումները կշարունակվեն անգամ հետկորոնավիրուսային ժամանակաշրջանում։ Ակնհայտորեն կորոնավիրուսային աշխարհը ավելի հստակ բացահայտեց շուկայական կապիտալիզմի և մեր իմացած սիրելի լիբերալ ժողովրդավարության տկարությունը։ Այսպիսով՝ այս երեք ոլորտները՝ առողջապահությունը, տնտեսությունը և աշխարհաքաղաքականությունը չունեն աշխարհագրություն, և կապ չունի՝ մոլորակի ո՞ր հատվածում ես, և ես կարծում եմ՝ այս երեք ոլորտները ինչ-որ կերպ ազդում են աշխարհի շուրջ ութ միլիարդ բնակչության վրա։

– Այոմենք հարձակման ենք ենթարկվում Քովիդ-19 կոչվող ընդհանուր թշնամու կողմից։ Ձեր վերջին հոդվածում դուք պնդում եքոր Աֆրիկան կործանումից փրկելու համար անհրաժեշտ է մի նոր ժամանակակից «Մարշալի ծրագիր»։ Ըստ Ձեզ՝ այդ նախաձեռնությունը պետք է գա Արևմուտքի՞ց, թե՞ Արևելքից։

– Գիտեք՝ ես միշտ հակված չեմ եղել բարդ հարցադրումներին անդրադառնալ այո կամ ոչ նորմատիվ պատասխաններով։ «Էկոնոմիստ» ամսագրի համար «Մարշալի ծրագրի» մասին գրած իմ հոդվածի նպատակն իրականում աջակցության գաղափարի վերանայումն էր, որի նկատմամբ ես բավականին քննադատական վերաբերմունք ունեմ։ Ես նկատի ունեմ համակարգային լայնամասշտաբ աջակցության ծրագրերը, որոնք ես դեռ տաս տարի առաջ քննադատել եմ իմ գրքերից մեկում։ Այս խնդրին կրկին անդրադարձել եմ կորոնավիրուսի համավարակի համատեքստում և ընդգծելով ոչ միայն ինչ-որ գործ անելու առողջապահական և տնտեսական հրամայականը, որոնք արդեն դրսևորվել են շատ աֆրիկյան երկրներում և մի շարք այլ երկրներում՝ կապիտալ ներդրումների տեսքով։ Առողջապահական համակարգում, կապիտալ ներդրումներից բացի, մեզ պետք են աջակցության որոշակի համակարգեր` ինչպես տնտեսությանն օգնելու, այնպես էլ համավարակի տնտեսական հետևանքները հաղթահարելու համար։ Այն ընդգծում է արևմտյան հասարակության կարևորության մեծացումը և մրցունակության շարունակականությունը գլոբալ մրցակցային հարթակում՝ գաղափարախոսության, լիբերալ ժողովրդավարության և շուկայական կապիտալիզմի նարատիվներն առաջնորդելու կարևորության առումով այն ժամանակահատվածում, երբ Չինաստանը դառնում է խիստ նշանակալի մրցակից։ Այսպիսով, իրականում այդ հոդվածի նպատակն առողջապահական կամ տնտեսական հրամայականների մասին չէր, այլև՝ Աֆրիկայում և աշխարհի շատ այլ հատվածներում Արևմուտքի ներգրավվածության։

– Փոխելով հարցիս տնտեսական շեշտադրումը՝ կցանկանայի անդրադառնալ խնդրի սոցիալական կողմին։ Կարո՞ղ է արդյոք աֆրիկյան երկրների համաճարակների դեմ պայքարի փորձառությունը և դրանից բխող հասարակական վարքագիծը օժանդակել հեշտացնելու կորոնավիրուսի դեմ պայքարը։ Մեկ այլ ձևակերպմամբ՝ կարևո՞ր է արդյոք համաճարակների փորձառությունը համավարակների ժամանակ։

– Գոյություն ունի համաճարակների և համավարակների բավականին ընդարձակ պատմություն, և չնայած որ բակալավրի աստիճանում քիմիա եմ ուսումնասիրել, ես դրա փորձագետը չեմ։ Եվ այս հարցն ավելի շատ վերաբերում է գիտությանը, իսկ հարցի լավագույն հասցեատերը գիտնականներն են, այլ ոչ թե հանրային քաղաքականությամբ, բիզնեսով և ֆինանսներով հետաքրքրված մարդիկ։ Բայց ես կցանկանայի ասել, որ տևական ժամանակ տրամադրել եմ կարդալու Ջոն Բերիի «Մեծ գրիպը» հրաշալի աշխատությունը, որը պատմում է 1918 թվականի իսպանական գրիպի մասին։ Այդ աշխատությունում բավականին դասեր կան՝ հասկանալու համար այս համավարակի տարբեր կողմերը։ Հարյուր տարի առաջ բռնկված համավարակից զատ, վերջին տարիներին մենք անցել ենք նաև Էբոլայի, Զիկայի և Սարսի միջով, և, ըստ իս՝ հսկայական տվյալներ և տեղեկություններ կան։ Ես ավելի մակերեսային գիտելիքներ ունեմ սրա մասին, քան բժշկության մեջ խորացած որևէ այլ մեկը։ Բայց ես կարծում եմ, որ այս կարգի վարակիչ համավարակներից պետք է դասեր քաղել, և, ըստ էության, վերջին համաճարակների և համավարակների փորձառությունից քաղած դասերը չափազանց օգտակար են։

– Շնորհակալությունկրկին վերադառնամ տնտեսագիտական խնդրին։ Համավարակի երկարաձգման պարագայում գլոբալ տնտեսական ճգնաժամի ի՞նչ ռիսկեր կան։ Եվ ի՞նչ միջոցառումներ պետք է ձեռնարկեն սահմանափակ ռեսուրսներով փոքր պետությունները գոյատևելու համար։

– Տեսեք, մի քանի իրողություններ կան, որ կարող են բնութագրել նոր կերպափոխվող աշխարհը։ Այս առումով կարևոր են պատմության դասերը, օրինակ՝ ինչպիսի՞ն էին հետպատերազմյան երկրները, ինչպիսի՞ն էր հետճգնաժամային համաշխարհային տնտեսությունը 1929 թ․ հետո, կամ ի՞նչ դասեր կան սովորելու գլոբալ ֆինանսական ճգնաժամերից և համավարակներից։ Այս համատեքստում, ըստ իս՝ մի շարք իրողություններ կան, որոնցով կարող ենք բնութագրել հաջորդ տասնամյակի աշխարհը, և կարևոր է նշել, որ մենք արդեն այդ ուղու վրա էինք։ Իսկ ի՞նչ արեց համավարակը, այն ուղղակի արագացրեց մարտահրավերները։ Չեմ կարծում, թե համավարակն այդ մարտահրավերներն անպայմանորեն իրականություն դարձրեց, այլ արագացնելով վատթարացրեց դրանք։ Որոշ դեպքերում այդ իրողությունները դանդաղ են ընթանում, որոշներում՝ արագ։ Կարծում եմ՝ կառավարությունների դերը մեծ է և գնալով ավելի կմեծանա։ Այս առումով հետաքրքիր է դիտարկել իսպանական գրիպը և 1929 թ․ տնտեսական ճգնաժամին հաջորդած ժամանակաշրջանը, երբ վեր խոյացավ «բարեկեցության պետությունը»՝ ներկառուցված հակամենաշնորհային օրենքներով, որտեղ կառավարությունը դառնում է ավելի կարևոր։ Այսպիսով՝ կանխատեսելի է, որ կառավարությունների դերն ավելի կմեծանա, կլինեն ավելի շատ հարկեր և կարգավորումներ։ Կարծում եմ նաև, որ կառավարությունների դերը կարևոր է տնտեսության և, մասնավորապես, շուկայական տնտեսության մեջ, որն իր հերթին նշանակալի դեր ունի ինչպես իբրև կապիտալի, այնպես էլ՝ աշխատանքի արբիտր։ Մենք արդեն սկսել ենք դա տեսնել Ֆեդերալ պահուստային համակարգի, Անգլիայի բանկի, Եվրոպական կենտրոնական բանկի մասով, բայց այս իրավիճակը միայն բանկերով չի սահմանափակվում, այս հարթության մեջ պետք է դիտարկել նաև ավիաուղիների վիճակը, իսկ կառավարության ներգրավվածությունը մեծապես կօգնի կարգաբերել և օգնել տնտեսությանը։ Գլոբալիզացիայի համատեքստում ինձ անհանգստացնում են փոքր ընկերությունների և ավելի շատ փոքր երկրների մոտ գոյություն ունեցող մի շարք խոցելի իրողությունները։ Մինչհամավարակային ժամանակաշրջանում շատ իրողություններ արագացվեցին՝ պայմանավորված ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև անհամաձայնություններով, «Բրեքսիթ»-ի իրավիճակով, գլոբալիզացիայի առանցքային կողմերի՝ առևտրի, կապիտալի հոսքի, մարդկանց և գաղափարների շարժի նետված մարտահրավերներով։ Այս առումով, ըստ իս՝ փոքր երկրները, որոնք ունեն երկկողմանի ուժեղ փոխհարաբերություններ կամ տարածաշրջանային դաշինքների մաս են կազմում, կանգնելու են գլոբալիզացիայի մարտահրավերների առաջ։ Սակայն խորքային առումով՝ և՛ մեծ, և փոքր երկրների համար կար և կա հնարավորություն մասնակցելու մարդկային առաջընթացի և կենսամակարդակի զարգացման գործընթացին։ Բայց հիմա քաղաքական առումով դա ընդունելի չէ շատերի համար, քանի որ մարդիկ չեն սիրում գլոբալիզացիայի գաղափարը, և կարծում եմ՝ դեռ կտեսնենք ավելի շատ խաղաղօվկիանոսյան կամ բրեքսիթանման համաձայնագրեր, կամ երկկողմանի համաձայնագրեր Միացյալ Թագավորության և ԱՄՆ-ի, Միացյալ Թագավորության և Ճապոնիայի կամ Եվրոպայի միջև։ Կտեսնենք նաև մի շարք համաձայնագրերի վերաձևակերպումներ՝ ինչպես, օրինակ, ԱՄՆ, Մեքսիկա, Կանադա համաձայնագիրը, որը փոխարինվեց Հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի համաձայնագրով։

– Այոճիշտ եք, հիմա գլոբալիզացիան և նեոլիբերալիզմը քննադատական հարձակման են ենթարկվում մի շարք փորձագետների և քաղաքագետների կողմից։ Վերջերս այս հարցերի և հետկորոնավիրուսային աշխարհի տեսլականի մասին քննարկում էի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մուհամեդ Յունուսի հետորը գտնում է, որ ապագա տնտեսական մոդելը պետք է հիմնված լինի սոցիալական ձեռնարկատիրության հղացքի վրա։ Կարո՞ղ է արդյոք սոցիալական ձեռնարկատիրության հղացքի տարածումը կամ իրականացումը աղքատության բարձր մակարդակ ունեցող երկրներին օգնել հաղթահարել կորոնավիրուսով պայմանավորված տնտեսական խնդիրներն ու մարտահրավերները։

– Շատ դժվար հարց եք տալիս։ Ես ներգրավված եմ մի շարք գլոբալ կորպորացիաների խորհուրդներում, և իմ ուղերձն իրականում շատ պարզ է։ Շուրջ քսան տարի գործող այդ կորպորացիաներում, որոնց խորհուրդներում ես վերջին տաս տարիներին ներգրավված եմ, պատասխանատվության ընկալումն ավելին է, քան բաժնետերերի ֆինանսական շահերի սպասարկումը։ Եվ այդ կազմակերպությունների առաքելությունն ամենևին հանրային բարիքի ստեղծումը չէ, ինչպես, օրինակ, կրթությունը, առողջապահությունը կամ ենթակառուցվածքները։

Մենք առերեսվում ենք կլիմայի փոփոխության, եկամտի անհավասարության և աշխարհում առկա շատ սոցիալական խնդիրների։ Կա խոր համոզում առ այն, որ լուծումների կարևորագույն մաս են կազմում համագործակցությունը և աշխարհին նետված մարտահրավերների հաղթահարման շուրջ քննարկումները, որոնք կարող են վերաբերվել բնական ռեսուրսների, կլիմայի փոփոխության և ժողովրդագրական խնդիրներին՝ ինչպես մարդկանց քանակի ավելացման, այնպես էլ աշխատանքային տեխնոլոգիաների որակների և գործազրկության ռիսկերի առումներով։ Բոլոր այս հարաբերություններում կարևոր դերակատարություն է վերապահված համագործակցությանը։

Վերջում կուզենայի հակիրճ արձանագրել, որ սա այլևս տեսություն չէ, 2019-ի օգոստոսին ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած բիզնեսի կլոր սեղանի ժամանակ քննարկվեց, թե ինչպես է բաժնետիրական կապիտալիզմը և դրա՝ համագործակցության գաղափարը անքակտելիորեն կապված աշխարհի այսօրվա շատ մարտահրավերներին և դրանց լուծումներին, որոնք գտնվում են բիզնեսի կենտրոնում, այլ ոչ թե լուսանցքում։ Այս առումով ես լավատես եմ, և ավելի քան տաս տարի լինելով տարբեր խորհուրդներում, կարող եմ ասել, որ այս միտումը դեռ կշարունակվի։

– Տիկին Դամբիսա Մոյո, շնորհակալ եմ շատ հետաքրքիր զրույցի և տրամադրած ժամանակի համար։

– Շատ շնորհակալ եմ այս հնարավորության համար և ակնկալում եմ կապի մեջ մնալ Ձեզ հետ։

Բաժին՝ Աշխարհում
Էջ 2, 3-ից